İçeriğe atla

İTBF Kolokyumu’nun Üçüncü Oturumunda Osmanlı’da Sığırcık Şeyhleri ve Vergi Muafiyeti Ele Alındı

  • 27 Ekim 2026
  • 13:43
İTBF Kolokyumu’nun üçüncü oturumunda masa başında konuşma yapan kişi ve onu dinleyen katılımcı. A person speaking at a table and a listener at the third session of the Faculty Colloquium.
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi (AYBÜ) İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi (İTBF) 2026-2027 Güz Kolokyumu’nun üçüncü oturumu, 21 Ekim 2026 Çarşamba günü saat 12.00–13.00 arasında A201 salonunda gerçekleştirildi. Oturumda AYBÜ Maliye Bölümü öğretim üyesi Doç. Dr. Şahin Yeşilyurt, “Sığırcıkları Çekmek: Çekirge İstilaları, Vergilendirme ve Osmanlı Toplumunda Sığırcık Şeyhlerinin Rolü” başlıklı bir konuşma yaptı.

Yeşilyurt, Osmanlı toplumunda çekirgelerin tarım ürünlerine verdiği zarara karşı sığırcık kuşlarını harekete geçirdiğine inanılan sığırcık suyunu ve bu suyun teminini üstlenen Şeyh Ali Semerkandî sülalesini vergi tarihi açısından değerlendirdi. Konuşmacı, sığırcık şeyhleri olarak tanınan bu ailenin üstlendiği görev nedeniyle yüzyıllar boyunca vergiden muaf tutulduğunu, bu muafiyeti içeren beratın her padişah döneminde yenilenerek 20. yüzyıla kadar sürdüğünü aktardı. Yeşilyurt, zaman zaman vergi memurlarının baskısıyla karşılaşan şeyhlerin zorlanmaması gerektiğinin devlet idaresince sürekli vurgulandığını da belirtti.

Konuşmacı ayrıca bu imtiyaz ve toplumsal itibar nedeniyle bazı kişilerin kendilerini sülaleye mensup gösterdiğini ya da ailenin yaşadığı bölgeye taşınmaya çalıştığını, Osmanlı idaresinin bu girişimleri soruşturarak önlemeye çalıştığını ifade etti. Osmanlı arşiv belgelerine dayanan çalışmasında Yeşilyurt, sığırcık suyunun bir tılsım olarak yorumlanmasına karşı çıkarak uygulamanın İslami literatürde rukye olarak tanımlanan meşru bir uygulama olduğunu savundu.
İTBF Kolokyumu’nun dördüncü oturumu, 25 Kasım 2026 Çarşamba günü AYBÜ Tarih Bölümü öğretim üyesi Doç. Dr. Tuba Tombuloğlu’nun “Orta Asya'da Türk Mirasının İzinde: Şahruhiye, Kavat-kale ve Kızlartepe Kazıları” başlıklı konuşmasıyla gerçekleştirilecek.