31 Mayıs Tütünsüz Bir Dünya Günü
Sigara ve Akciğer Sağlığı
DUMANSIZ KAMPÜS PROJESİ
Dünya Sağlık Örgütü 31 Mayıs tarihini Tütünsüz Bir Dünya Günü olarak ilan etmiştir. Her yıl bugünde farklı bir tema belirlenerek tütünün zararlarına dikkat çekmeye çalışılmaktadır. Bu yılki tema “Tütün ve Akciğer Sağlığı”dır. Böylece tütünün akciğer sağlığı üzerine olan etkilerine dikkat çekilmesi hedeflenmiştir.
Tütün 1985 yılında Uluslararası Kanser Araştırma Ajansı (IARC) tarafından grup 1 kanser yapıcı madde olarak kabul edilmiştir. Bugün artık sigara ve diğer tütün ürünlerinin zararı çok iyi bilinmektedir. Sigara içenlerin yaşam beklentisinin sigara içmeyenlerden on yıl daha kısa olduğu bilinen bir gerçektir.
- Akciğer ve gırtlak kanseri başta olmak üzere birçok organ kanserinden sorumludur.
- Koroner kalp hastalıkları,
- KOAH, kronik bronşit, neden olduğu diğer önemli hastalıklardır.
- Astım krizini başlatabilir; ebeveynleri sigara içen çocuklarda solunum yolu enfeksiyonları ve astım daha çok görülmektedir.
- Ayrıca üst solunum yolu enfeksiyonları dediğimiz farenjit, larenjit, orta kulak iltihabı gibi hastalıklar da sigara içenlerde daha fazla görülmektedir.
- Tütün tüm sistemleri etkileyebilen bağımlılık yapıcı bir maddedir.
Ülkemizde sigara kullanım oranları 2012 yılında yapılan Küresel Tütün Araştırması raporu sonuçlarına göre %27 oranına düşmüşken, son yıllarda kullanım sıklığı %32 oranlarına çıkmıştır. Ne yazık ki kadınlardaki içme oranı %15’den, %19’a çıkmıştır.
Tütün endüstrisi yeni pazarlama ürünleri ortaya çıkarmaktadır. Son yıllarda piyasaya sürülen elektronik sigara ve dumansız tütün ürünleri de bunların sonucudur. e- sigara özellikle gençler arasında hızla yayılmaktadır. “Zararsız olduğu, daha az zararlı olduğu, sigara bırakmaya yardımcı olduğu” şeklindeki yanlış inanışa, endüstri tarafından desteklenen çalışmalar neden olmaktadır. Her sigara firmasının aynı zamanda elektronik sigara fabrikası da vardır.
Nargile de gençlerin kullandığı önemli bir tütün ürünüdür. Bitkisel aromatik nargilelik tütün şeklinde pazarlanmakta ve zararlı olmadığı havası yaratılmaktadır. Oysaki bitkisel denilen ürünlerde de en az %30 tütün vardır. Bu da nikotin bağımlılığını sağlamaktadır. Nargile içilmesiyle 50 adet sigara içilmiş kadar zararlı madde vücuda girmektedir. Nargilenin, tekrar kullanılabilme özelliğinden dolayı tüberküloz ve viral enfeksiyonlar gibi hastalıkları bulaştırma riski de vardır.
Önemli bir sağlık sorunu olan pasif içicilik ise kişinin sigara içmediği halde sigara dumanına maruz kalmasıdır.
- Pasif tütün dumanı etkilenimi ile hem akciğer kanseri hem de kalp hastalıkları riski %25 oranında artmaktadır.
- Dünyada yılda yaklaşık 1 milyon kişi tütün ürünü kullandığı için değil tütün dumanına maruz kaldığı için hayatını kaybetmektedir. Çünkü sigaranın yanmasıyla ortama verilen dumanda daha fazla kanserojen madde bulunmaktadır.
Üçüncü el tütün dumanı etkilenimi yeni bir kavramdır. Burada direk duman maruziyeti yoktur. Ama sigara içilen ortama sigarada bulunan kanser yapıcı maddelerin sinmesi ve sonra bunların ortama geri salınmasıyla ilgilidir. Özellikle halı, kilim, perde, koltuk, oyuncak gibi eşyalara sinen dumandan çıkan zararlı maddeler özellikle yerde oynayan çocukları etkilemektedir.
Biz de üniversitemizde öğrencilerimiz, öğretim üyelerimiz ve tüm personelimizin sağlığını korumak için DUMANSIZ KAMPÜS Projesini hayata geçirmeyi planladık. Bu öğretim yılının başında proje bileşenleri bir araya gelerek neler yapabileceğimizi konuştuk. Sadece öğretim üyeleri değil, öğrencilerin de bu projeye destek vermesi bizim için çok önemliydi. Bu nedenle öğrenci temsilcilerinden de katkı istedik. Üniversite Senatosu projemizi bir sosyal sorumluluk projesi olarak kabul etti ve her aşamasında destekledi. Proje kapsamında öncelikle projenin desteklenip desteklenmediği konusunda düzenlenen anketi hem öğrenci ve öğretim üyeleri hem de tüm çalışanlarımızın cevaplamalarını istedik. Geniş bir destekle bu anketin cevaplandığını görüldü. Buna göre öğretim üyelerinin %90’ı; öğrencilerin%78’i; ve diğer çalışanlarımızın %87’si DUMANSIZ KAMPÜS PROJESİNİ desteklemektedirler.
Dumansız kampüs için yoğun bir çalışmayla logomuz belirlendi. Üniversitemiz Web sayfasında DUMANSIZ KAMPÜS sayfası ve dumansizaybu instagram hesabı açıldı. Üniversitenin tüm kampüslerinde sigara içilebilen alanlar belirlendi. Esenboğa yerleşkesinde sigara içilebilen alanlara küçük çardaklar yerleştirildi. Bu alanların üniversite binalarından en az 20 metre uzakta olmasına dikkat edildi. Kampüsün çeşitli yerlerine “dumansız kampüs” uyarı levhaları yerleştirildi. Bu alanlar dışında sigara içilmemesi duyuruldu. Bu kapsamda ülkemizdeki tüm üniversite öğrencilerine açık “Tütün ve Akciğer Sağlığı” konulu afiş yarışması düzenlendi. Afişlerin ödül töreni 31 Mayıs Tütünsüz Dünya Gününde kapsamında yapılan bir törenle kazananlara verilecek ve sergilenecek. Aynı zamanda 31 Mayıs Tütünsüz Dünya Günü kapsamında yapılacak törende Esenboğa yerleşkesinde Dumansız Kampüs Projesinin başladığı ilan edilecek.
Dumansız Kampüslerin diğer bazı üniversitelerde de hayata geçmekte olduğunu biliyoruz. Sağlık Bakanlığının 2018-2023 Tütün Kontrolü Eylem planında da buna yer verilmiştir. Bu projelerin artarak devam etmesi en büyük isteğimizdir. Çok önemli sağlık sorunlarına yol açan bu bağımlılıkla mücadeleye toplumun bütün kesimleri katılmalıdır. Birer bilim yuvası olan üniversitelerin toplumda öncü olarak bu projeleri başlatması önemlidir ve diğer bütün kurumlara örnek olmalıdır.
Prof.Dr.Ayşegül KARALEZLİ
Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Tıp Fakültesi
Göğüs Hastalıkları AD Öğretim Üyesi
DUMANSIZ KAMPÜS Proje Koordinatörü
