Felsefe Tarihi Anabilim Dalı
Felsefe Tarihi felsefî etkinliğin kapsamının ne olduğunu, bu etkinliğin muhtelif dönemler ve mekanlarda nasıl dönüşümler geçirdiğini, tüm ilimlerin kaynağında yer alan sistematik düşüncenin tarihsel gelişim aşamalarının hangileri olduğunu ele alan bilim dalıdır. İnsanlığın düşünce ve bilim tarihinin anlamlı bir bütünlük içerisinde sunulmasını sağlayan felsefe tarihinin temel ilgisi bu tarihin önemli dönemeçlerini dönemler halinde ayrıştırmak, bu dönemlerde ortaya çıkan farklı düşünce çığırlarını ve bunların temel kavramlarını, ilkelerini ve argümanlarını araştırmak ve bunların diğer düşünce geleneklerine ve günümüzdeki insan etkinliklerine etkisini araştırmaktır. Felsefe tarihi araştırmalarında felsefenin ontoloji, epistemoloji, etik ve estetik gibi farklı disiplinleri göz önünde bulundurulur. Felsefî metinler belli bir metodoloji takip edilerek hem tarihsel hem felsefi olarak yorumlanır. Felsefe tarihi, felsefi etkinliğin performatif kısmını, yani “felsefe yapmayı” da içerir. Bu ikili tabiatı sayesinde, bugün sahayla ilgilenenlere felsefeyi tarihsel bir bağlamda sunar, onu bu bağlam içerisinde analiz eder ve açıklar.
Türkiye özelinde Felsefe Tarihi kürsüsünün ilk ismi olarak 1908’de Darülfünûn-ı Osmanî’de Felsefe Tarihi derslerini veren Emrullah Efendi’yle karşılaşırız. İkinci Meşrutiyet döneminde Maarif Nazırlığı da yapmış olan Emrullah Efendi’nin teşvikleriyle Felsefe alanında okutulacak pek çok kaynak kitap telif edilmiştir. Üniversitelerde Felsefe Tarihi alanında ilk akademisyenlerden Ahmed Midhat, Mehmet Ali Aynî, Mehmet Emin Erişirgil, Orhan Sadeddin, Halil Vehbi Eralp ve Macit Gökberk’i de zikretmek gerekir.
İlahiyat fakültelerinde Felsefe Tarihi derslerinin tarihi, fakültelerin kuruluşuna kadar geri götürülebilir. 1949 yılında kurulan Ankara İlahiyat Fakültesi’nde uygulanmaya başlanan ilk müfredattan itibaren Felsefe Tarihi dersleri okutulmuştur. Fakültenin kurucu hocalarından Hilmi Ziya, Antik Felsefe Tarihi ve Modern Felsefe Tarihi derslerinin de “programda esaslı yer almasına” dikkat ettiklerini ifade etmiştir. Ülkemizde Ankara İlahiyat Fakültesi’nden sonra açılan diğer ilahiyat fakültelerinde de Felsefe Tarihi anabilim dalı mevcudiyetini devam ettirmiştir.
Dr. Öğr. Üyesi Nur Betül ATAKUL (Anabilim Dalı Başkanı)