Programın Amacı
Ülkemizde iş sağlığı ve güvenliği konusunda yapılan çalışmalar, yasal düzenlemelerin de etkisiyle giderek artmaktadır. Doktora programımız başta sanayi kuruluşları olmak üzere tüm çalışma alanlarında faaliyet gösteren işletmelerin uygulamak zorunda olduğu iş güvenliği ve sağlığı tedbirlerinin etkili bir biçimde alınmasını hedeflemektedir. Doktora programımız iş güvenliği ve sağlığı alanındaki teknolojik ve akademik gelişmeler doğrultusunda eğitim vererek sektördeki akademik çalışma eksikliğini kapatmayı hedeflemektedir. Bunun için literatürü ve gerçek uygulamaları takip eden, kendini sürekli yenilemeyi ve geliştirmeyi hedefleyen öğretim üyesi kadrosu ile mesleğin teorik temeli öğretilerek ve bu teorik temel laboratuvar, uygulamalı dersler ve doktora tezi ile desteklenerek gerçekleştirilmiş olacaktır.
Uluslararası kuruluşların ulusal mevzuatları oluşturmadaki yol göstericiliği ve konunun önemi hemen her ülkenin mevzuatında İSG ile ilgili düzenlemelerin yer almasını sağlamıştır. Ülkemizde bu konudaki en son düzenlemelerde; 20.06.2013 tarihli 6331 Sayılı "İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu" ile İş Sağlığı ve Güvenliğinin tüm kuralları belirlenmiştir. Bu kanuna bağlı olarak çıkartılan “İş Güvenliği Uzmanlarının Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmelik” ile iş sağlığı ve güvenliği alanında yüksek lisans yapmış mühendislere B sınıfı iş güvenliği uzmanı olabilme imkanı sağlanmıştır.
İş Sağlığı ve Güvenliği Doktora Programı ile, iş yerinde iş kazası ve meslek hastalıklarına sebebiyet verebilecek her türlü etkenin ve uygulamanın tespiti ile gerekli korunma programının oluşturulması, çalışma ortamının yarattığı riskleri belirlenerek ortamın geliştirilmesi çalışmalarının planlanması ve hayata geçirilmesi, üretimin kanunlar ve yönetmelikler ile belirlenen sağlık ve güvenlik kurallarına uygun koşullarda yapılması, iş sağlığı ve güvenliği eğitimlerinin gerçekleştirilmesi, gibi çalışmaların bilimsel yöntem ve analizlere dayanarak yüksek bir doğrulukla yapılması, sürekli iyileştirilmesi ve geliştirilmesi hedeflenmektedir.
Bu sayede, üniversite-sanayi işbirliği ile çalışma alanlarına bilimsel metot ve analiz yöntemleri uygulayarak verimliliğin artması sağlanırken işyerlerinden sağlanacak bilgi ve imkanlar ile önemli bilimsel yayın ve çalışmalar gerçekleştirilmesi mümkün olacaktır.
İş Sağlığı ve Güvenliği programı disiplinler arası, çalışma gücü yüksek, oldukça geniş kapsamlı bir bölümdür. Program Fen Bilimleri Enstitüsü içinde yer alan başta Endüstri Mühendisliği yüksek lisans programı olmak üzere tüm mühendislik anabilim dalları ve farklı enstitüler altında yer alan sosyal bilimlere ait alt dallarla ortak çalışmalar yürütecek bir programdır.
Açılması önerilen program sayesinde, üniversitede bulunan ilgili bölümlerin öğretim üyeleri ile ortak projeler ve tez çalışmaları yapılacaktır. Program öğrencilerinin tez ve uygulama çalışmalarının gerçekleştirilmesinde Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi laboratuvarlarından ve ilgili firmalardan faydalanılacaktır. Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakülte’sinin donanım alt yapısı ile önerilen programın pratik ve teorik alt yapısı birleştirilerek teori ile uygulamanın birleştirildiği çalışmalar yapılacaktır.
Program Kazanımları
- İşyeri ortam faktörleri, çalışma koşulları ve korunma ilkeleri ile ilgili kapsamlı ve güncel bilgilere sahiptir.
- İş sağlığı ve güvenliği ile ilgili mevzuatı bilir, güncel kalmak için takip eder.
- Risk analizi konusunda bilgi sahibi oluşu
- İş Sağlığı ve Güvenliği konusunda araştırma yöntemleri ve araştırmalarda kullanılan istatistik yöntemler hakkında bilgi sahibidir.
- İş Sağlığı ve Güvenliği alanında edindiği bilgi ve becerilerine uygun yöntemler ve araçlar kullanarak çeşitli sektörlerde çalışanların sağlık ve güvenlik sorunlarını tespit etme, çözüm önerileri üretme, program geliştirme, yürütme ve değerlendirme becerisine sahiptir.
- İş sağlığı ve güvenliğinde kullanılan kişisel koruyucu donanımları tanır ve bilir.
- İş Sağlığı ve Güvenliği konusunda disiplinler arası etkileşimi kavrar, alana ilişkin sorunların tespiti ve çözümünde ekip çalışmasına katılır ve bilgi paylaşımında bulunur.
- İş Sağlığı ve Güvenliği alanında yaptığı çalışmalarda ve tüm akademik çalışmalarında bilimsel ve mesleki etik ilkelere uygun davranır.
- İş Sağlığı ve Güvenliği alanındaki öncelikli konularda araştırma ve sunum yapar, rapor haline getirir.
- İş Sağlığı ve Güvenliği Yüksek Lisans programından mezun olan öğrenciler, İş Güvenliği Uzmanlarının Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmeliğe uygun lisans mezunları T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın açmış olduğu İş Güvenliği Uzmanlığı “B Sınıfı” belge alma sınavına doğrudan girmeye hak kazanırlar.
- İş Sağlığı ve Güvenliği Tezli Yüksek Lisans programından mezun olan öğrenciler, doktora programına devam edebilme imkanı kazanırlar.
Program Uygulanışı
Doktora programa katılan öğrencilerden en az 7 ders (56 AKTS) almaları ve seminer, yeterlilik ve tez çalışmalarını tamamlamaları beklenmektedir. Programda beklenen mezuniyet süresi sekiz yarıyıldır.
Ders İçerikleri
İş sağlığı ve güvenliği temelleri zorunlu dersi- 8 AKTS
İş sağlığı ve güvenliğinin temel kavramları ve yaklaşımları, tarihsel gelişimi. İstatistiklerle dünyada ve Türkiye’de iş sağlığı ve güvenliğinin durumu, ülkelerin gelişmişlik düzeyleri ile karşılaştırmalı ilişkisi, güvenlik ve risk önleme kültürü, uluslararası ve ulusal kuruluşlar, iş sağlığı ve güvenliği hizmetleri, ilgili kurullar.
Endüstriyel Hijyen ve Ortam Gözetimi seçmeli dersi-8 AKTS
Endüstriyel hijyende temel kavramlar, terminoloji; çalışma ortamında kimyasal, fiziksel ve biyolojik tehlikeler, ortam gözetimi ve gözetleme yöntemleri, maruziyet kavramı, sayısal yöntemler.
İş Sağlığı ve Güvenliği Mevzuatı seçmeli dersi-8 AKTS
Temel hukuk, hukuk normları, iş hukuku. İşçi, işveren, alt işveren, işveren vekili kavramları. Tarafların hak ve yükümlülükleri, iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili ulusal mevzuat, hizmetlerin düzenlenmesi, yasal yetkililerin rolleri, sosyal güvenlik hizmetleri ve mevzuatı, hukuki açıdan iş kazaları ve meslek hastalıkları.
Ergonomi seçmeli dersi-8 AKTS
Ergonomi kavramı, ergonominin tarihçesi, ergonomi açısından iş ölçütleri, ergonomi açısından insan, insan vücudu, hareket sistemi, sinir sistemi, beslenme, enerji ihtiyacı, çalışma ve dinlenme süreleri, antropometri kavramı, antropometrik ölçüler ve ölçüm yöntemleri, antropometrik verilerin kullanılması, insan-makine ilişkileri, mental faaliyetler, gürültü kavramı, aydınlatma ve iş kazalarına etkisi, mekanik titreşimler ve insana etkisi, zararlı maddeler ve etkisi, klima şartları ve çalışanlar üzerindeki etkileri, ergonomik iş ve işyeri düzenleme, yük kaldırma taşıma kuvvet ve moment uygulama, monotonluk ve iş kazalarına etkisi, yorgunluk, iş kazaları, iş yaşamı ve güvenlik.
İş Sağlığında Risk Etmenleri seçmeli dersi-8 AKTS
Risk etmenlerinin sınıflandırması, ulusal ve uluslararası standartlar, fiziksel risk etmenleri ve sağlık
üzerindeki etkileri, risklerin saptanması ve denetimi. Laboratuvar ortamlarında güvenlik, yangının dinamiği ve kimyası, yangınların sınıflandırması, parlayıcı-patlayıcı ortamlar, yangın önleme yöntemleri, yangın durumunda yapılması gerekenler, yangın söndürme sistemleri.
Temel İlk Yardım seçmeli dersi-8 AKTS
Acil durum mevzuatının incelenmesi, acil durum yaratan olaylar, acil durum yönetimi, ilk yardım tanımı, yaralanma nedenleri, ilk yardıma giriş, ilk yardım ilke ve yöntemleri, acil müdahale temel prensipleri, çeşitli acil müdahale uygulamaları
Meslek Hastalıkları seçmeli dersi-8 AKTS
İşle ilgili hastalıkların sınıflandırması, tıbbi taranması, teşhisi, epidemiyolojiye giriş, biyolojik risk etmenleri ve toksikoloji.
İş Sağlığı ve Güvenliğinde Uygulamalı İstatistik seçmeli dersi-8 AKTS
İş sağlığı ve güvenliği alanında veri çeşitleri ve kaynakları, veri toplama yöntemleri, veri özetleme ve temsili, temel istatistiksel yöntemler, kestirim, çıkarım yöntemleri, hipotez testleri ve özellikleri.
Çevre Kirliliği ve Kontrolü seçmeli dersi-8 AKTS
Kirlilik ve çevre etiği, çevresel risk analizi, su kirliliği, su kalitesi ölçümü, su temini, su arıtma, atık su toplama, atık su arıtma, katı atık ve depolama, tekrar kullanım (geri dönüşüm) iyileştirme, tehlikeli atık, radyoaktif atık, hava kirliliği ve kontrolü, yönetmelikler, çevresel etki ve ekonomik değerlendirme
Gürültü Kontrolü seçmeli dersi-8 AKTS
Gürültü, ses ve akustik ile ilgili temel kavramlar, ses analizi yöntemleri, gürültü ölçüm cihazları, gürültü ölçüm prosedürleri, gürültü dozimetresi
Yeterlik
Endüstri Mühendisliği’nde alınan derslerin tamamından sorumlu olunan bir sınav olup, öğrencinin genel birikimi ölçülür
Tez
Bu ders tezli opsiyonda bulunan öğrenciler için zorunlu olup Anabilim Dalı Başkanı ve öğrencinin akademik danışmanı tarafından onaylanmış bir konuda akademik danışmanınca yönlendirilen bağımsız araştırmaya dayalı çalışmayı kapsamaktadır.