Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dil ve Konuşma Terapisi Bölümü Uygulama Laboratuvarı, dil ve konuşma bozuklukları alanında bireye yönelik tanı, değerlendirme ve terapi programlarının hazırlanması, takip edilerek danışmanlık hizmeti verilmesi yönüyle toplum yararına katkı sağlayan bir birim olma özelliği taşımaktadır.
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dil ve Konuşma Terapisi Laboratuvarı: Amaç, Misyon ve Vizyon
Amaç
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dil ve Konuşma Terapisi Laboratuvarı’nın temel amacı, lisans ve lisansüstü düzeydeki öğrencilerin gerçek danışanlar üzerinde klinik uygulama yapabileceği, gözlem ve süpervizyon temelli bir akademik uygulama ve araştırma ortamı sağlamaktır. Bu laboratuvar, 4. sınıf lisans öğrencilerinin doğrudan klinik deneyim kazandığı ve yüksek lisans öğrencilerinin süpervizör rolüyle sürece katıldığı bir yapıda faaliyet göstermektedir. Merkezde yürütülen tüm uygulamalar, öğretim elemanlarının koordinasyonunda gerçekleştirilmekte olup kayıt altına alınan görüntü ve ses verileri etik ilkelere uygun şekilde ve aile onamına dayalı olarak arşivlenmektedir. Elde edilen kayıtlar, yalnızca onam alınmış vakalarda ve gerekli yüz gizleme işlemleri yapılarak, öğrencilerin eğitimi ve bilimsel araştırmalar amacıyla kullanılmaktadır. Bu sayede laboratuvar, hem öğrenci eğitiminde teorik bilginin pratiğe aktarılmasını destekleyen güvenli bir öğrenme ortamı sunmakta, hem de toplumdan gelen danışanlara nitelikli değerlendirme ve terapi hizmeti vermektedir.
Merkez, iletişim, dil, konuşma ve yutma alanındaki bozuklukların tümüyle kapsamlı bir biçimde çalışmaktadır. Laboratuvarda değerlendirme ve terapi hizmeti sunulan başlıca dil ve konuşma bozuklukları şunlardır:
- Artikülasyon ve Fonolojik Bozukluklar: Konuşma seslerinin yanlış üretilmesi veya sesbilgisel süreçlerdeki hatalara bağlı bozukluklar.
- Gelişimsel Dil Bozuklukları: Çocukluk döneminden itibaren görülen, dili anlama ve ifade etme becerilerindeki gecikme veya sapmalara bağlı dil sorunları.
- Akıcılık Bozuklukları (Kekemelik, Hızlı Bozuk Konuşma): Konuşmanın normal akışının kesintiye uğraması, yinelemeler veya bloklarla seyreden kekemelik ya da konuşmanın çok hızlı ve düzensiz olması ile karakterize bozuk konuşma.
- Ses Bozuklukları: Ses telleri ve rezonans sistemine ilişkin problemler nedeniyle ses kalitesindeki, şiddetindeki veya tonundaki anormallikler.
- Edinilmiş Dil Bozuklukları (Afazi vb.): İnme veya beyin hasarı gibi sonradan ortaya çıkan nedenlere bağlı olarak dil becerilerinde (anlama, konuşma, okuma, yazma) meydana gelen kayıplar.
- Yutma Bozuklukları (Disfaji): Nörolojik veya yapısal sorunlar sonucunda yutma sürecindeki güçlükler ve bozukluklar.
- Motor Konuşma Bozuklukları (Dizartri, Apraksi): Sinir sistemi hasarına bağlı olarak konuşmanın motor planlamasında veya gerçekleştirilmesinde ortaya çıkan, dizartri (konuşma kaslarında güçsüzlük/koordine olamama) ya da apraksi (konuşma hareketlerini planlama/programlamada bozukluk) şeklinde görülen sorunlar.
- Otizm Spektrum Bozukluğu’na Eşlik Eden Dil ve İletişim Sorunları: Otizm spektrumundaki bireylerde görülen, sosyal iletişim ve dil gelişimindeki yetersizlikler ile ilgili problemler.
- İşitme Engeline Bağlı Dil ve Konuşma Bozuklukları: İşitme kaybı olan bireylerde, işitme yetersizliğinin dil edinimi ve konuşma gelişimine etkisiyle ortaya çıkan artikülasyon veya dil gelişim sorunları.
- Dudak Damak Yarığına Bağlı Konuşma Bozuklukları: Yarık dudak ve/veya damak ile doğan bireylerde, anatomik yapıdaki farklılıkların yol açtığı rezonans (genizsellik) ve artikülasyon problemleri.
- Gelişimsel Gerilik ve Sendromlara Eşlik Eden Dil-Konuşma Sorunları: Zihinsel gelişim gerilikleri veya genetik sendromlar (Down sendromu vb.) ile birlikte görülen iletişim, dil ve konuşma becerilerindeki yetersizlikler.
Bu geniş yelpazedeki çalışma alanı sayesinde laboratuvar, öğrencilerin farklı vaka türlerinde deneyim kazanmalarını mümkün kılmakta ve toplumun çeşitli kesimlerindeki bireylerin iletişim ihtiyaçlarına yanıt verebilmektedir. Amaç, her yaştan ve farklı türden iletişim bozukluğu olan bireye kanıta dayalı yöntemlerle değerlendirme ve terapi imkânı sunarken, öğrencilere de disiplinlerarası bir bakış açısıyla uygulama becerileri kazandırmaktır.
Misyon
Laboratuvarın misyonu, eğitim, bilimsel araştırma ve toplum hizmeti boyutlarında üstün katkılar sunmaktır. Bu kapsamda merkez, dil ve konuşma terapistliği alanında yetişen öğrencilerin teorik bilgi birikimlerini uygulamaya dönüştürebilecekleri nitelikli bir klinik eğitim ortamı sağlar. Öğrenciler, gerçek vakalarla çalışarak değerlendirme, tanı ve terapi planlama gibi klinik becerilerini geliştirirken, akademik kadronun süpervizyonunda mesleki deneyim kazanmaktadır. Laboratuvar, yalnızca bir eğitim platformu olmakla kalmayıp aynı zamanda bilimsel üretimi teşvik eden bir araştırma ortamıdır; burada yürütülen vaka incelemeleri ve klinik veriler, dil ve konuşma bozuklukları alanındaki araştırmalara temel oluşturacak şekilde değerlendirilmektedir. Laboratuvarda toplanan veriler ve gerçekleştirilen çalışmalar, yeni yöntem ve tekniklerin geliştirilmesi ile kanıta dayalı uygulamaların yaygınlaştırılmasına hizmet ederek bilimsel literatüre katkı sağlamaktadır.
Laboratuvar, toplum hizmeti ilkesi doğrultusunda, iletişim bozukluğu olan bireylere kapsamlı, ulaşılabilir ve kaliteli terapi hizmetleri sunmayı misyonunun ayrılmaz bir parçası olarak görmektedir. Tüm hizmet ve çalışmalarında etik ilkelere ve gizlilik kurallarına sıkı sıkıya bağlı kalınmakta; danışan haklarına, mahremiyetine ve onam süreçlerine özen gösterilmektedir. Laboratuvar, öğrenci merkezli bir yaklaşımla geleceğin dil ve konuşma terapistlerinin mesleki ve kişisel gelişimini desteklemeyi amaçlar. Bu doğrultuda, öğrenme-odaklı ve destekleyici bir ortam sağlayarak öğrencilerin özgüvenli, sorumluluk sahibi ve eleştirel düşünebilen profesyoneller olarak yetişmelerine zemin hazırlar. Ayrıca laboratuvar, disiplinlerarası iş birliğine büyük önem vermekte; gerektiğinde ilgili diğer sağlık ve eğitim disiplinleriyle ortak çalışmalar yürüterek holistik (bütüncül) bir bakış açısı kazandırmayı hedeflemektedir. Misyon kapsamında yapılan tüm faaliyetler, sürekli iyileştirme prensibiyle düzenli olarak değerlendirilir ve böylece laboratuvar, değişen bilimsel gelişmelere ve toplum ihtiyaçlarına uyum sağlayarak kendini güncellemeye devam eder.
Vizyon
Dil ve Konuşma Terapisi Laboratuvarı’nın vizyonu, eğitimde mükemmeliyet, bilimde öncülük ve topluma fayda eksenlerinde ulusal ve uluslararası düzeyde tanınan öncü bir merkez olmaktır. Laboratuvar, gelecekte dil ve konuşma terapisi alanında standartları belirleyen, yenilikçi yaklaşımların ve teknolojilerin uygulandığı örnek bir referans merkezi haline gelmeyi amaçlamaktadır. Bu vizyon doğrultusunda merkez, bilimsel ve teknolojik gelişmeleri yakından takip ederek yenilikçi ve kanıta dayalı klinik uygulamaların geliştirilmesinde liderlik rolü üstlenir. Ulusal ve uluslararası çapta yapılacak proje ve araştırmalarla, dil ve iletişim bozukluklarının daha etkin değerlendirme ve tedavisine yönelik yeni bilgiler üretmeyi ve bunları alana kazandırmayı hedefler.
Laboratuvar, etik değerleri ve insan odaklı yaklaşımı ile anılan, topluma duyarlı bir kurum olma vizyonunu taşımaktadır. Geleceğin dil ve konuşma terapistlerini yetiştirirken onların mesleki yetkinliklerinin yanı sıra etik duyarlılıklarını ve sürekli öğrenme motivasyonlarını da en üst düzeyde tutmayı öngörür. Vizyonumuz, mezun ettiğimiz öğrencilerin yalnızca bilgili ve becerikli değil, aynı zamanda disiplinlerarası iş birliğine açık, farklı uzmanlık alanlarıyla ortak çalışmalar yürütebilen ve iletişim bilimleri alanına yenilikçi katkılar sunabilen lider profesyoneller olmalarıdır.
Sonuç olarak, Dil ve Konuşma Terapisi Laboratuvarı, eğitim-araştırma-hizmet döngüsünü başarıyla bütünleştiren bir model oluşturarak, hem akademik dünyada hem de toplum nezdinde güvenilir, saygın ve öncü bir kurum olma vizyonunu sürdürmektedir. Bu doğrultuda, sürekli gelişim ve kalite odaklı çalışmalarıyla Türkiye’de ve dünyada dil ve konuşma terapisi alanında örnek teşkil eden bir merkez haline gelmeyi hedeflemektedir.